Dieta przy zapaleniu błony śluzowej żołądka

Zapalenie błony śluzowej żołądka polega na uszkodzeniu błony śluzowej żołądka i powstawaniu ubytków w jej obrębie. Schorzenie to najczęściej jest powodowane zakażeniem przez bakterię Helicobacter pylori. Ponadto może być także wywołane przewlekłym stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, długotrwałym narażeniem na silny stres, występowaniem nieswoistych stanów zapalnych jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna), zespół Zollingera-Ellisona oraz innymi czynnikami (napromieniowanie, chemioterapii).

Wyróżniamy cztery główne postaci dysfunkcji błony śluzowej żołądka:

• zapalenie błony śluzowej żołądka wywołane przez Helicobacter pylori

• ostra gastropatia krwotoczna (postać nadżerkowa)

• autoimmunologiczne metaplastyczne zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka

• gastropatia żółciowa (wywołana działaniem żółci).

Głównym objawem zapalenia błony śluzowej żołądka jest występowanie bólu/ dyskomfortu w nadbrzuszu (głównie 1-3 godz. po spożyciu posiłku). Innymi objawami klinicznymi choroby są wymioty, nudności, zgaga, zmniejszenie masy ciała. Najlepsze efekty terapeutyczne daje połączenie leczenia farmakologicznego z odpowiednią dietą. Celem stosowania diety jest ochrona błony śluzowej przed dodatkowym podrażnieniem, dostarczenie wszystkich potrzebnych substancji odżywczych, ograniczenie dolegliwości oraz zmniejszenie ryzyka powikłań. Nieleczone zapalenie błony śluzowej żołądka może prowadzić do poważniejszych patologii jak rozwój raka żołądka i dwunastnicy, a także do innych powikłań, jak pęknięcie wrzodu i zapalenie otrzewnej, krwotoki oraz zwężenie odźwiernika i towarzyszące mu częste wymioty.

Jak zatem powinna wyglądać dieta przy zapaleniu błony śluzowej żołądka?

Podstawowe zalecenia żywieniowe obejmują:

• Unikaj potraw ciężko strawnych (w tym roślin strączkowych), pieczonych, smażonych i bardzo tłustych. Wyłącz z diety produkty wywołujące wzdęcia i uczucie ciężkości w żołądku (tłuste wędliny i mięso, tłuste sery żółte i topione, tłuste jogurty, kremy, smażone mięso, sosy do sałatek, chipsy, frytki, dania typu fast-food, tłuste sosy, czekoladę i wyroby czekoladowe, mocne kakao, pączki, faworki, torty i inne tłuste wyroby cukiernicze). Ponadto tłuste produkty są znacznie dłużej trawione, obciążają żołądek, co negatywnie wpływa na przebieg choroby.

• Spożywaj 4-5 posiłków dziennie, bez pośpiechu, w spokojnej atmosferze i o stałych porach (posiłki powinny być jedzone w mniejszych ilościach a częściej aby nie obciąć zmienionego chorobowo żołądka). Unikaj pojadania pomiędzy posiłkami.

• Unikaj spożycia alkoholu, mocnego naparu kawy i herbaty, napojów gazowanych, napojów energetyzujących, napojów słodkich gazowanych, ponieważ obecna w nich kofeina/teina może pobudzać wydzielanie soki żołądkowego. Wybieraj wodę mineralną niegazowaną, napary ziołowe (z rumianku, nagietka, hibiskusa, lipy, poza miętą!), herbatę zieloną.

• Produkty bogate w błonnik pokarmowy, takie jak razowe pieczywo, otręby pszenne i grube kasze, spożywaj w ograniczonych ilościach. Obserwuj reakcje swojego organizmu. Jeśli po jakimś produkcie odczuwasz powtarzające się dolegliwości, to wyeliminuj go z diety lub ogranicz jego spożycie.

• Unikaj potraw ostro przyprawionych, słonych, wędzonych, marynowanych i wysokoprzetworzonych. Wyeliminuj z diety potrawy i produkty mogące pobudzać wydzielanie soku żołądkowego: musztardę, sos winegret, owoce cytrusowe i soki z nich otrzymywane, pomidory i sok pomidorowy, ketchup, miętę, potrawy kwaśne, potrawy ostro przyprawione (papryka, chilli, curry, pieprz, chrzan, czosnek, cebula, ocet, kostki bulionowe).

• Wyłącz z diety produkty pobudzające wydzielanie kwasu żołądkowego!!!: esencjonalne wywary z mięsa lub kości, wywary z warzyw i grzybów, sosy przyrządzane na zasmażkach, galarety z mięs i ryb, konserwy mięsne i rybne, napoje gazowane, kawę i alkohol.

• Zapisuj produkty, po których najczęściej występują dolegliwości. Taka lista pomoże dietetykowi lepiej dostosować dietę do Twoich potrzeb.

• Jeśli przyjmujesz leki z bizmutem, wyeliminuj z diety mleko i jego przetwory, gdyż hamują jego działanie. Koniecznie poinformuj o tym dietetyka.

• Istotne jest także, aby sporządzone potrawy były lekkostrawne. Należy unikać produktów i potraw wzdymających, nasilających objawy dyspeptyczne (zgaga, nudności, wzdęcia, przelewania w brzuchu, puste odbijanie) (kapusta, groch, bób). Objawy te często pojawiają się również po zjedzeniu produktów tłustych, smażonych na głębokim oleju, grillowanych w sposób tradycyjny. Zaleca się gotowanie w wodzie/na parze, duszenie bez obsmażania, pieczenie w rękawie/folii/pergaminie. Należy unikać smażenia na głębokim tłuszczu, ponownego odsmażania, panierowania produktów w jajku i bułce.

• Palenie wyrobów tytoniowych może nasilać dolegliwości i wzmagać postęp choroby, dlatego warto unikać palenia tego rodzaju produktów.

• Spożywaj ostatni posiłek nie później niż 2-3 godziny przed snem.

W tabeli poniżej podano produkty zalecane i przeciwwskazane przy zapaleniu błony śluzowej żołądka (dieta łatwo strawna z ograniczeniem produktów i potraw pobudzających wydzielanie kwasu żołądkowego)

Grupa produktów	Zalecane	Zalecane w mniejszej ilości	Przeciwwskazane
Napoje	Woda mineralna niegazowana, mleko (1,5-2,0%), mleko zsiadłe nieprzekwaszone, jogurt naturalny, kefir, maślanka, kawa zbożowa z mlekiem 1,5-2%, napar słabej herbaty czarnej, herbaty ziołowe (poza miętą), herbata zielona, soki warzywne lub warzywno-owocowe rozcieńczone wodą, napoje roślinne niecukrowane, wzbogacone w wapń i witaminę B12 (owsiane, ryżowe, kokosowe, migdałowe)	Słaby napar kawy z mlekiem, kawa zbożowa	Płynna czekolada, kakao, mocne napar herbaty oraz kawy czarnej, herbata miętowa, wszystkie napoje alkoholowe, słodkie napoje gazowane i soki kartonowe kupne, kwaśne przetwory mleczne, kumys, sok pomidorowy, soki z owoców cytrusowych, tłuste jogurty, tłuste mleko (≥3,2%), napoje energetyzujące
Pieczywo i produkty zbożowe	Pieczywo pszenne jasne (chleb, baton pszenne, bułki zwykłe i kajzerki), pieczywo graham (bez dodatku twardych struktur, jak pestki, nasiona czy orzechy, pieczywo czerstwe, sucharki, biszkopty, pieczywo półcukiernicze (rogal i bułka maślana, chałka, bułki mleczne) Drobne makarony, np. typu nitki Drobne kasze (jaglana, krakowska, kus-kus, bulgur) Ryż biały Płatki zbożowe (owsiane błyskawiczne, jaglane), płatki ryżowe i kukurydziane Wafle ryżowe i kukurydziane Mąki: pszenna, jaglana, ryżowa, kukurydziana, owsiana, graham	Ciasto drożdżowe, mąka pszenna pełnoziarnista, mąka orkiszowa, grubsze makarony: penne, świderki, kasza gryczana biała niepalona	Pieczywo żytnie, razowe, pieczywo z dodatkami otrąb, orzechów, nasiona, pieczywo chrupkie Makarony z mąki razowej oraz z nasion roślin strączkowych (ciecierzycy, zielonego groszku, soczewicy) Ryż brązowy, czerwony oraz dziki Grube kasze (gryczana palona, jęczmienna pęczak) Płatki zbożowe zwykłe górskie (nierozdrobnione), płatki gryczane, otręby zbożowe, müsli zbożowe z dodatkiem orzechów, nasion, pestek Wafle gryczane, wafle z nasion roślin strączkowych Mąka żytnia razowa, mąka gryczana
Dodatki do pieczywa	Masło, margaryna miękka, chudy twarożek, serek homogenizowany, jaja na miękko, jajecznica na parze, pasta jajeczna, chuda wędlina (z kurczaka i indyka), pasty z chudych mięs i warzyw, pasty jajeczne	Miód, domowy dżem, jaja na twardo	Tłuste wędliny, konserwy rybne i mięsne, tłuste wyroby garmażeryjne pasztetowa, smalec, pikantne sery dojrzewające żółte i topione, sery „Feta”, kupne konfitury
Zupy i sosy gorące	Rosół jarski, zupy z dozwolonych warzyw, zupy mleczne, krupnik z dodatkiem dozwolonych kasz, zacierka na mleku, zupy typu krem, sosy łagodne: ze słodką śmietanką – koperkowy, pietruszkowy, ziołowe	Zupa pieczarkowa, pomidorowa i ogórkowa, esencjonalne wywary warzywne, wywary mięsne drobiowe	Zupy tłuste, zawiesiste, na wywarach mięsnych wieprzowych/wołowych, kostnych, grzybowych, zasmażane, zaprawiane kwaśną śmietaną, pikantne, z warzyw kapustnych, roślin strączkowych, zupy: cebulowa, porowa, rosół na wywarach z tłustych porcji mięsa, esencjonalne buliony, zupy w proszku, sosy ostre, pikantne, zasmażane: grzybowy, musztardowy, chrzanowy, cebulowy
Dodatki do zup	Pieczywo pszenne i graham, grzanki, lane ciasto, makaron nitki, drobne kasze, biały ryż, ziemniaki puree	Kasza gryczana biała, groszek ptysiowy, soczewica (zielona, czerwona)	Grube kasze, ciemny ryż, makarony pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych (ciecierzyca, soja, groch, fasola), jaja gotowane na twardo
Mięso, drób, ryby	Chude: cielęcina, królik, kurczak, indyk, chude ryby: dorsz, sola, płastuga, szczupak, morszczuk, mintaj, sandacz, pstrąg tęczowy, lin, okoń, flądra, potrawy gotowane: pulpety, budynie, potrawki mięsno-warzywne	Chuda wołowina, tłuste ryby: łosoś, tuńczyk, makrela, tuńczyk z puszki w sosie własnym; potrawy duszone bez obsmażania na tłuszczu, pieczone z masy mielonej w folii lub pergaminie	Tłuste gatunki mięs: wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, dziczyzna, podroby, ryby: wędzone, marynowane, w occie, w śmietanie; inne potrawy marynowane, wędzone, smażone, pieczone
Tłuszcze	Masło, chuda śmietanka (12-18%), oleje: rzepakowy, sojowy, sezamowy, z czernuszki, z orzechów, słonecznikowy, z awokado, lniany, oliwa z oliwek	Margaryna roślinna kubkowa do smarowania	Smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde, kwaśna śmietana, śmietana wysokoprocentowa (30%)
Warzywa	Warzywa najlepiej podgotowane/przetarte/w formie surówek: marchew, pietruszka, seler, dynia, kabaczki, buraki, ziemniaki z wody, a także szpinak, sałata	Kalafior i brokuły (najlepiej w postaci rozgotowanej, przetartej, zblendowanej), fasolka szparagowa, groszek zielony, pomidory bez skórki, ogórek zielony, papryka oraz rzodkiewką w niewielkich ilościach, pieczarki, soczewica	Kapusta, por, cebula i czosnek (na surowo), suche nasiona roślin strączkowych (ciecierzyca, soja, fasola, groch), bób, rzodkiewka, rzepa, rabarbar, kalarepa, szczaw, kukurydza świeża, grzyby, warzywa zasmażane, ziemniaki smażone (frytki, placki)
Owoce	Dojrzałe, soczyste, bez skórki i pestek, niekwaśne, w okresie zaostrzenia choroby w postaci przecierów gotowanych, owoce jagodowe przetarte (maliny, truskawki, jagody, borówki), winogrona, banany, brzoskwinie, morele, ananas, melon, jabłka gotowane oraz pieczone	Kiwi	​Czereśnie, gruszki, agrest, wiśnie, śliwki, kawon, owoce suszone, owoce marynowane, owoce cytrusowe
Desery, słodycze, przekąski	Kompoty z dozwolonych owoców – przetarte, domowe: budynie, galaretki i kisiele, mus z pieczonego jabłka, desery mało słodzone, biszkopty, herbatniki	Ciasto drożdżowe	Torty, ciasta z masami, z dużą ilością cukru, orzechami, dodatkiem kakao, słodycze kupne (czekolady, batony, wafle, cukierki), słodkie wyroby piekarnicze (pączki, faworki, drożdżówki, rogaliki przekładane masami), słone przekąski (chipsy, paluszki, precelki, orzeszki)
Przyprawy	Bardzo łagodne: wanilia, zielona pietruszka, koper, cynamon, zioła (bazylia, tymianek, oregano, rozmaryn), kurkuma	Cukier, sól, gałka muszkatołowa, pieprz ziołowy i czarny, ziele angielskie, liść laurowy	Ocet, musztarda, ketchup, chrzan, papryka ostra, chilli, curry, maggi, wegeta, kostki bulionowe, mięta, inne ostre przyprawy
Inne	​Masło orzechowe, pasta sezamowa	Wiórki kokosowe, nasiona słonecznika, mak, czarnuszka, orzechy bardzo rozdrobnione a najlepiej zmielone na pył w młynku (włoskie, laskowe, nerkowce, migdały)	Orzechy, migdały spożyte w całości

Dieta w przebiegu zapalenia błony śluzowej żołądka wymaga wielu modyfikacji zarówno pod względem doboru produktów jak również sposobu przygotowywania dań, ponieważ niewłaściwy sposób ich komponowania może zwiększać występowanie dolegliwości dolegliwości i nasilać postępu choroby. Ponadto często pacjenci rezygnują ze spożywania wielu produktów w obawie o gorsze samopoczucie po ich spożyciu, co też może wpływać na rozwój niedoborów pokarmowych mających niekorzystny wpływ na zdrowie.

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie lub bliskiej Ci osoby zapalenie błony śluzowej żołądka, nie wiesz jakie posiłki możesz spożywać oraz w jaki sposób je przygotowywać z racji obawy przed pojawieniem się dolegliwości gastrycznych, skontaktuj się w celu umówienia wizyty i przygotowania spersonalizowanego jadłospisu.

Skontaktuj się