Dieta w chorobie hemoroidalnej
Guzki krwawiczne to naturalnie występujące struktury naczyniowe biorące udział w uszczelnianiu kanału odbytu i tym samym kontrolowaniu oddawania stolca i gazów. Jeśli jednak guzki krwawiczne wypełnią się nadmierną ilością krwi i nie dojdzie do ich prawidłowego opróżnienia, przekrwione guzki mogą dawać objawy choroby
hemoroidalnej.
Spośród najczęstszych symptomów wymienia się ból i swędzenie czy pieczenia w okolicy odbytu, krwawienie podczas wypróżniania, wypadanie guzków poza odbyt, dyskomfort podczas siedzenia. Hemoroidy pojawiają się najczęściej między 45 a 65 rokiem życia.
Wyróżnia się cztery stopnie choroby hemoroidalnej: I i II we wczesnym okresie zmian mogą być leczone zachowawczo poprzez wprowadzenie odpowiedniego sposobu żywienia oraz farmakoterapię, z kolei III i IV stopień choroby leczone są metodami operacyjnymi.
Nie ma jednej, kluczowej przyczyny występowania choroby hemoroidalnej, a do głównych czynników odpowiedzialnych za jej rozwój zalicza się:
siedzący tryb życia,
statyczny charakter pracy,
częste dźwiganie ciężkich przedmiotów,
niewłaściwa dieta uboga w błonnik pokarmowy,
przewlekłe zaparcia,
duży wysiłek podczas oddawania stolca,
zbyt mała ilość płynów wypijanych w ciągu dnia i związane z tym zaparcia,
choroba otyłościowa,
ciąża.
Leczenie choroby hemoroidalnej zależy od stopnia jej zaawansowania, nasilenia objawów, wieku pacjenta. Podstawową formą leczenia są metody zapobiegawcze (dieta bogata w błonnik, zwiększenie ilości picia płynów, wprowadzenie aktywności ruchowej, leki zwiększające napięcie ścian naczyń żylnych, maści i czopki o działaniu przeciwzapalnym) a w przypadku braku spodziewanego efektu po ich zastosowaniu przeprowadza się zabieg usunięcia hemoroidów.
W prewencji pierwotnej jak i wtórnej występowania hemoroidów bardzo ważną rolę pełnią zmiany w stylu życia, w tym szczególnie odpowiedni sposób żywienia i aktywność ruchowa.
Dieta w chorobie hemoroidalnej powinna być przede wszystkim bogatobłonnikowa (ok. 30 g/d), a więc oparta na spożywaniu większej ilości warzyw, owoców razem ze skórką, pełnoziarnistych produktów zbożowych (pieczywo razowe, kasze takie jak pęczak, gryczana czy jaglana, ciemny ryż, makarony razowe, płatki i otręby zbożowe), nasion roślin strączkowych, orzechów, migdałów, pestek i nasion (dyni, słonecznika, siemienia lnianego, czarnuszki, sezamu, chia),
Do szczególnie zalecanych owoców w leczeniu zaparć wymienia się: jabłka (wraz ze skórką), gruszki, śliwki świeże i suszone (będące dobrym źródłem zarówno błonnika jak i sorbitolu), kiwi, winogrona, ananas, a jeśli są tolerowane to także wiśnie i czereśnie. Dietę można także urozmaicić w suszone owoce (śliwki, daktyle, morele, figi, rodzynki),
Przy zaparciach można spożywać większość tolerowanych warzyw (w miarę możliwości razem ze skórką), np. ogórek, pomidor, papryka, sałata, cukinia, bakłażan, marchew, pietruszka, seler, kalarepa, buraki, dynia, szpinak, jarmuż; mniej drażniące na jelita będą warzywa podane w formie surówek, soków, gotowane na parze lub w wodzie, przetarte, smoothie (także w połączeniu z owocami). Ziemniaki spożywane w większej ilości będą miały działanie zapierające.
W przypadku występowania nasilonych dolegliwości niewskazane jest jedzenie w całości twardych nasion, pestek czy orzechów, przy czym nie należy ich także wykluczać z diety. W takim przypadku dobrym rozwiązaniem jest mielenie orzechów/pestek/nasion w młynku lub dodawanie ich do koktajli/smoothie. Pieczywo można wybierać razowe, ale bez dodatku otrąb czy nasion, z kolei kasze lub ryż gotować nieco dłużej niż podano na instrukcji. Owoce (razem ze skórką) lub warzywa można wówczas spożywać w formie surówek, koktajli, przecierów, zup typu krem,
Bardzo ważne jest zwiększenie ilości picia płynów. Wskazana jest gł. woda mineralna (min. 2l/d), czarna kawa, herbaty: owocowa, ziołowa i zielona, rzadziej herbata czarna (mocna esencja herbaty czarnej działa zapierająco), domowe kompoty (ze śliwek, jabłek, gruszek). Płyny można dosłodzić ksylitolem/erytrytolem w niedużej ilości w związku z ich działaniem przeczyszczającym,
Przy zaparciach ulgę może przynieść wprowadzenie do jadłospisu zmielonych nasion siemienia lnianego oraz babki płesznik (psyllium),
Do produktów przyspieszających pracę jelit zalicza się także fermentowany nabiał, jak kefir, maślanka czy zsiadłe mleko,
Tłuszcze również mogą dawać efekt "poślizgu" w jelitach. Przede wszystkim należy wybierać te pochodzenia roślinnego, gł. oliwa z oliwek i oleje: rzepakowy, lniany, słonecznikowy, sezamowy, sojowy, z orzechów. Oleje można także pić bezpośrednio na łyżeczce, co jak wspomniano przyspiesza perystaltykę jelit,
Do przyprawiania dań należy używać świeżych i suszonych łagodnych ziół, np.: oregano, rozmaryn, bazylia, tymianek, zioła prowansalskie, koperek, a z innych także kurkuma, cynamon, wanilia, sól w niewielkiej ilości,
Należy dbać o regularną, dostosowaną do indywidualnych możliwości każdej osoby aktywność ruchową i unikać siedzącego trybu życia.
Czasem istnieje potrzeba wprowadzenia preparatów farmakologicznych, jak:
liście lub owoce senesu (powinny być stosowane wyłącznie doraźnie; przeciwwskazane są u osób z chorobami zapalnymi jelit lub innymi nadwrażliwościami przewodu pokarmowego bądź też w przypadku nietolerancji składników preparatu,
wlewki przeczyszczające (ich stosowanie ma charakter dyskusyjny, ponieważ mogą doprowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i hipoalbuminemii), makrogole,
środki miejscowo znieczulające (np. kremy z lidokainą),
środki zmiękczające stolec,
wyciąg z ruszczyka kolczastego.
Co z kolei nie jest wskazane w chorobie hemoroidalnej?
Nie zaleca się spożywania pieczywa pszennego (chleb, zwykłe bułki, kajzerki, pieczywo tostowe, sucharki), pieczywa półcukierniczego (bułki mleczne, rogale i bułki maślane, chałka), kaszy manny, jasnego ryżu, drobnych makaronów pszennych, także makaronu kukurydzianego czy ryżowego oraz wszelkich dań na bazie mąki pszennej (naleśniki, kopytka, pyzy, pierogi) z racji ich działania zapierającego.
Należy ograniczyć jedzenie słodyczy (cukierki, czekolada, wafle, ciastka) i słodkich wyrobów cukierniczych, jak torty, ciasta, pączki, drożdżówki, ptysie i inne słodkości w kremami). Bardzo zapierająco działa czekolada i wszelkie produkty z dodatkiem kakao/czekolady,
Zaleca się ograniczenie jedzenia niedojrzałych/zielonkawych bananów, jagód (gł. w postaci naparu) oraz pigwy,
Nie wskazane jest spożywanie dużej ilości ziemniaków (gł. w formie smażonej, w postaci frytek czy placków ziemniaczanych),
Należy unikać tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, jak smalec, słonina, boczek, tłusta śmietana, masło w nadmiarze. Wyeliminować należy twarde margaryny kostkowe,
Nie zaleca się jedzenia tłustego mięsa (wołowina, wieprzowina, baranina, gęś, kaczka) a także każdego mięsa jedzonego razem ze skórą, wyrobów garmażeryjnych,
Nie wskazane jest pełnotłuste mleko i tłusty nabiał (sery żółte, pleśniowe, topione, wędzone, tłuste białe sery, serki typu mascarpone,
Jak już wspomniano należy unikać spożywania czekolady, wyrobów czekoladowych i produktów na bazie bazie kakao (zarówno do picia jak i zawarte w produktach) w związku z ich zapierającym działaniem,
Należy wykluczyć picie mocnego naparu czarnej herbaty, kakao, gorącej czekolady, wszelkich naparów z suszonych jagód, tłustego mleka, czerwonego wina,
Niewskazane jest stosowanie ostrych przypraw, jak curry, papryka ostra, chili, imbir, świeży czosnek, pieprz czarny, sól w nadmiarze, ostra musztarda i keczup, ocet, ostre sosy sałatkowe.
Dieta w chorobie hemoroidalnej powinna być przede wszystkim oparta na wprowadzeniu większej ilości produktów bogatych w błonnik pokarmowy (gł. owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, strączki, orzechy i nasiona), włączeniu do jadłospisu produktów przyspieszających pracę jelit, zwiększeniu ilości picia wody w ciągu dnia oraz wprowadzeniu aktywności ruchowej dostosowanej do indywidualnych możliwości każdej osoby.
Jeśli zdiagnozowano u Ciebie bądź bliskiej Ci osobie chorobę hemoroidalną i nie wiesz jak prawidłowo skomponować swój jadłospis, skontaktuj się w celu umówienia wizyty i przygotowania spersonalizowanego jadłospisu.
Komentarze