Dieta w przebiegu fibromialgii

Fibromialgia to przewlekła choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzująca się uogólnionym bólem mięśniowo-stawowym oraz występowaniem na ciele obszarów o znacznej czułości bólowej, podatnych na dotyk- tzw. punktów tkliwych (uciskowych). Poza tym pacjenci często uskarżają się na problemy ze snem, ogólne zmęczenie, odczucie sztywności ciała.

Do innych dolegliwości zalicza się: zawroty głowy, zaburzenia koncentracji i pamięci, bóle głowy (migrenowe), nadmierne pocenie się, zespół jelita nadwrażliwego (IBS), uczucie zimnych stóp/i lub rąk, parastezje (mrowienie, drętwienie kończyn), czasem występowanie objawów skórnych w postaci nasilonego trądziku, wysypki, zmian alergicznych. U osób z fibromialgią występuje również większe ryzyko pojawienia się depresji, lęków, zaburzeń nastroju. Na fibromialgię najczęściej zapadają kobiety, gł. między 35-60 r.ż.

Etiologia tej choroby jest nie znana, jednakże spośród czynników najczęściej wymienianych jako predysponujące do rozwoju fibromialgii wymienia się:

• zaburzenia przewodnictwa w obrębie układu nerwowego (zmniejszone wydzielanie serotoniny),

• przewlekły stres, sytuacje traumatyczne z przeszłości/dzieciństwa (tzw. zespół stresu pourazowego- PTSD),

• przewlekłe zmęczenie.

Leczenie fibromialgii obejmuje zarówno metody farmakologiczne jak i niefarmakologiczne. Spośród tych pierwszych po konsultacji z lekarzem pacjentom podawane są najczęściej leki przeciwdepresyjne i przeciwbólowe. Postępowanie niefarmakologiczne obejmuje przede wszystkim ćwiczenia aerobowe (tlenowe) i siłowe dostosowane indywidualnie pod każdego pacjenta i prowadzone początkowo pod okiem specjalisty (np. fizjoterapeuty), metody psychoterpii (np. terapia behawioralna) i odpowiedni sposób żywienia w celu niepogłębiania występujących dolegliwości i ogólną poprawę jakości życia pacjenta.

Dieta w przebiegu fibromialgii powinna być prawidłowa zbilansowana i pełnowartościowa co ma na celu poprawę funkcjonalności organizmu, zmniejszenie ryzyka deficytów pokarmowych i ogólną poprawę jakości życia pacjenta. Co ważne, w przebiegu fibromialgii może dochodzić do zmniejszenia syntezy serotoniny (neuroprzekaźnika mającego kluczowy wpływ na zachowanie właściwego przekaźnictwa nerwowego i prawidłową prace układu nerwowego) w związku z jej zaburzonym metabolizmem. Dlatego też warto w codziennym jadłospisie uwzględnić spożycie produktów mających kluczowy wpływ na wzrost tego hormonu w organizmie. Poza tym serotonina jest substancją odgrywającą nadrzędną rolę w poprawie samopoczucia i nastroju. Do produkcji serotoniny w organizmie potrzebny jest aminokwas o nazwie tryptofan. Związek ten jest aminokwasem egzogennym, co oznacza, że należy dostarczyć go z zewnątrz, wraz z dietą. Do dobrych źródeł tryptofanu zalicza się między innymi: nabiał (ser biały i żółty, kefir, maślanka, jogurt naturalny), jaja, mięso chude (gł. drób), ryby, soja, banany, pestki dyni, nasiona sezamu i słonecznika, kakao. Należy również pamiętać, że niektóre pokarmy mogą zarówno zaburzać jak i zwiększać wchłanianie tryptofanu w organizmie. I tak zbyt duża podaż białka wpływa negatywnie na przyswajanie tryptofanu w organizmie w związku z konkurencją jaka zachodzi między aminokwasami białkowymi (tj. tryptofanem i aminokwasami spożywanymi wraz z pokarmem) w mózgu. Z kolei węglowodany poprzez wpływ na wzrost wyrzutu insuliny zwiększają wchłanianie i przyswajanie tego aminokwasu w układzie nerwowym.

Osoby chorujące na fibromialgię powinny znacząco ograniczyć lub całkowicie wykluczyć spożycie produktów o znacznym stopniu przetworzenia, zawierających w składzie sporą ilość barwników, stabilizatorów, emulgatorów i innych sztucznych dodatków mających negatywny wpływ na przebieg choroby. Nie zaleca się również spożycia dań smażonych na głębokim tłuszczu, panierowanych, grillowanych w sposób tradycyjny, bogatych w cukry proste (słodycze, słodkie wyroby cukiernicze), słone przekąski (chipsy, paluszki, orzeszki, krakersy), słodkie napoje gazowane i kupne soku owocowe, gotowane dania obiadowe i pokarmy typu fast-food.

W diecie warto uwzględnić spożycie pokarmów bogatych w witaminy D, E, C, A i β-karoten a także kwasy omega-3 z racji ich prewencyjnego wpływu na zdrowie i właściwości przeciwzapalnych.

W tabeli poniżej przedstawiono produkty wskazane i niezalecane w przebiegu fibromialgii.

Produkty spożywcze	Zalecane	Ograniczane	Niewskazane/do spożycia w bardzo małych ilościach
Produkty zbożowe	pieczywo pełnoziarniste (żytnie razowe, gryczane, graham), pumpernikiel, płatki i otręby: owsiane, gryczane, jęczmienne, żytnie, domowe musli (bez dodatku cukru), kasze gruboziarniste: gryczana, owsiana, jęczmienna (perłowa, pęczak), ryż brązowy, paraboliczny i dziki, makarony pełnoziarniste, makarony z nasion roślin strączkowych, np. soczewice, ciecierzycy, groszku (o ile nie ma ku temu przeciwskazań); mąki pełnoziarniste (gryczana, owsiana, orkiszowa, żytnia, graham), mąki z nasion roślin strączkowych (z groszku, z ciecierzycy)	ryż biały (basmati, jaśminowy), płatki: jaglane, ryżowe, kukurydziane; drobne kasze: kus-kus, bulgur, manna, jaglana; wafle ryżowe i kukurydziane, pieczywo chrupkie; mąki drobne (jaglana, ryżowa, kukurydziana) i mąka pszenna w nadmiarze	rogaliki i ciasto francuskie, pieczywo białe (pszenne): chleb, bułki, baton, chałka, rogale i bułki maślane, bułka mleczna, babka drożdżowa, biszkopt z cukrem; mąka pszenna tortowa
Warzywa	większość warzyw warzywa świeżych i mrożonych, warzywa kiszone, soki warzywne; do szczególnie zalecanych należą (pomidor, papryka, ogórek, rzodkiewka, kalafior, brokuł, fasolka szparagowa, dynia, buraki, cukinia, bakłażan, marchew, pietruszka, seler, pieczarki, brukselka, dynia, bataty, ziemniaki z wody/w formie frytek z piekarnika (nie smażonych na głębokim tłuszczu)	-	frytki smażone na głębokim tłuszczu, warzywa konserwowane, chipsy
Nasiona roślin strączkowych	ciecierzyca, fasola, groch, zielony groszek soja, soczewica, ciecierzyca (o ile nie ma przeciwwskazań)	-	-
Owoce	owoce świeże i mrożone, owoce konserwowe (niesłodzone); szczególnie zalecane są owoce jagodowe (truskawki, maliny, jeżyny, jagody, porzeczki, agrest, borówki), wiśnie, cytrusy, kiwi, morele, brzoskwinie, jabłka, gruszki, czerwone winogrona, banany, arbuz, śliwki	owoce suszone (daktyle, figi, jabłko, banan, śliwki), soki owocowe	owoce kandyzowane i w syropie
Nabiał	mleko 1,5-2% tł., ser biały chudy lub półtłusty, jogurt naturalny, kefir maślanka, serek naturalny homogenizowany, serki kremowe do smarowania, serek wiejski i grani, jogurty typu Skyr, chuda śmietana (12-18%)	mleko półtłuste, sery: brie, camembert, mozzarella, feta, sery żółte o obniżonej zawartości tłuszczu	tłuste mleko (>3,2%), mleko skondensowane, zabielacze do kawy, śmietana kremówka, sery pełnotłuste, jogurt pełnotłusty, kremowy
Ryby i owoce morza	ryby: pieczone w piekarniku, gotowane, duszone, grillowane na patelni, w galarecie, przygotowywane bez panierki; ryby chude (dorsz, pstrąg, morszczuk, tilapia, mintaj); ryby tłuste (łosoś, tuńczyk, śledź, makrela, halibut)	ryby smażone na oleju rzepakowym lub oliwie z oliwek, małże i homary	ryby panierowane i smażone na głębokim tłuszczu, krewetki, kalmary
Mięso, wędliny, jaja	mięso drobiowe z indyka i kurczaka (bez skóry), królik, gołąbek; chuda wędlina drobiowa i wieprzowa (polędwica, szynka); jaja na miękko/twardo/na parze/sadzone/w postaci jajecznicy lub omleta (na odrobinie oleju rzepakowego lub oliwie)	mięso czerwone (wołowe, wieprzowe, a najlepiej cielęcina, bardzo chuda wołowina i jagnięcina, dziczyzna), pasztety drobiowe, drobiowo-wieprzowe, z królika, parówki drobiowe	mięso z widocznym tłuszczem, kaczka, gęś, tłuste wyroby garmażeryjne (kiełbasy, salami, pasztety, podroby, boczek), tłusta wieprzowina i wołowina; jajka smażone z boczkiem, kiełbasą, na dużej ilości masła
Tłuszcze	oleje zawierające jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3, gł. oleje: rzepakowy, lniany, sezamowy, z orzechów włoskich, oliwa z oliwek; margaryny roślinne do smarowania pieczywa (miękkie/kubkowe)	oleje zawierające kwasy wielonienasycone z grupy omega-6, np. słonecznikowy, kukurydziany, sojowy, z pestek winogron, krokoszowy; masło (w mniejszej ilości)	masło w nadmiarze, smalec, słonina, łój, margaryny twarde (kostkowe dodawane często do wypieków), olej palmowy i kokosowy, tłuszcze częściowo i całkowicie uwodornione (tzw. tłuszcze trans)
Zupy	zupy warzywne, chude wywary mięsne, zupy zabielane chudą śmietaną	-	zupy na tłustych wywarach, zawiesiste, zabielane tłustą śmietaną
Przekąski i desery	wszystkie orzechy i migdały (niesolone), pestki i nasiona (dyni, słonecznika, sezamu, czarnuszki, siemienia lnianego), wiórki kokosowe, sałatki owocowe, (bez dodatku cukru), domowe: galaretki, kisiele, budynie na mleku chudym (bez dodatku cukru); tofu	dżem niskosłodzony, domowa konfitura niskosłodzona, domowe sorbety; masło orzechowe, pasta sezamowa (tahini), chude mleczko kokosowe, czekolada gorzka	lody, kremy, torty, wyroby cukiernicze/piekarnicze (np. ciastka, ciasta, pączki, faworki, drożdżówki, słodkie rogaliki itp.), batony czekoladowe, cukierki, sosy na śmietanie lub maśle, orzechy solone i karmelizowane, deser kawowy (kawa z bitą śmietaną/lodami); słone przekąski (paluszki, chipsy, krakersy), fast-foody; dania instant, zupki chińskie
Napoje	woda, kawa parzona i rozpuszczalna, kawa zbożowa, herbata: czarna, zielona, czerwona, herbatki owocowe i ziołowe (rumianek, lipa, pokrzywa, nagietek), świeżo wyciskane soki owocowo-warzywne, napoje roślinne niecukrowane (owsiany, ryżowy, migdałowy, kokosowy), kakao na chudym mleku lub napojach roślinnych	-	napoje słodzone kupne (soki owocowe kartonowe, napoje gazowane typu cola, wody owocowe), energetyki, alkohol
Sosy i przyprawy	sól (w mniejszej ilości), pieprz czarny i ziołowy, musztarda, chrzan, przyprawy korzenne (cynamon, kardamon), zioła suszone i świeże, kurkuma, koncentrat pomidorowy	sosy sałatkowe niskotłuszczowe (np. na bazie chudego jogurtu), majonez w ilości ograniczonej	kupne sosy w proszku, majonez w dużych ilościach

Dieta w przebiegu fibromialgii powinna być przede wszystkim prawidłowo zbilansowana, dostarczać wszystkich niezbędnych składników mających wpływ na poprawę funkcjonowania organizmu. Szczególne znaczenie mają produkty bogate w tryptofan, witaminy A, β-karoten, C, D i E oraz kwasy omega-3 cechujące się silnym działaniem przeciwzapalnym, co ma szczególne znaczenie w przebiegu tej choroby. Jednocześnie należy unikać spożycia produktów o wysokim stopniu przetworzenia, mające niską wartość odżywczą dla organizmu.

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie bądź bliskiej Ci osobie fibromialgię i nie wiesz jak prawidłowo skomponować swój jadłospis, skontaktuj się w celu umówienia wizyty i przygotowania spersonalizowanego jadłospisu.

Skontaktuj się